काठमाडाैँ : तेलको मूल्य उच्च रहँदा विश्वभरका सेयर बजारहरूमा गिरावट आएको छ । इरानका नेता आयातोल्लाह मोज्ताबा खमेनीले हर्मुज स्ट्रेट बन्द गर्ने र अमेरिका तथा इजरायलसँगको युद्धमा नयाँ मोर्चा खोल्ने आह्वान गरेपछि बजारमा अस्थिरता बढेको हो ।
हर्मुज स्ट्रेट विश्वको ऊर्जा आपूर्तिको एक महत्वपूर्ण मार्ग हो, जहाँ विश्वको लगभग एक पाँचौं तेल र ग्याँस ढुवानी हुन्छ । खमेनीले सार्वजनिक रूपमा भने,“ स्ट्रेटको अवरोध ‘अवश्य प्रयोग गर्नुपर्ने’ छ र यदि युद्ध जारी रह्यो भने अन्य संवेदनशील मोर्चा पनि खोलिनेछ ।”
इरानले यस हप्ता खाडी क्षेत्रमा विभिन्न ऊर्जा संरचनामा हमला गरेको छ । इराक नजिक जहाजहरूमा आक्रमण भएको छ, बहराइनमा इन्धन ट्यांकरमा धावा भएको छ र साउदी अरबमा तेल क्षेत्रहरूमा ड्रोन आक्रमण गरिएको छ । इरानले यदि यसको ऊर्जा पूर्वाधार वा बन्दरगाहहरूमा हमला भयो भने ‘क्षेत्रको तेल र ग्याँस जलाइने चेतावनी दिएको छ ।’
तेल बजारमा उच्च मूल्य कायम रहँदा अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले यो सङ्कटलाई ‘विश्व इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो आपूर्ति अवरोध’ भनेको छ । ब्रेन्ट क्रूडको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ, र यसले वैश्विक ऊर्जा बजारमा अनिश्चितता थपेको छ । तेल मूल्य बढ्दा विश्व अर्थतन्त्रमा मुद्रास्फीतिको खतरा र आर्थिक दबाब बढ्ने जोखिम पनि बढेको छ।
यसबिच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका विश्वकै सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादक भएकाले मूल्य बढ्दा यसबाट लाभ हुने बताउनुभएको छ । तर उहाँले आफ्नो प्राथमिकता इरानलाई आणविक हतियारबाट रोक्ने र मध्यपूर्व तथा विश्वलाई सुरक्षा दिनेतर्फ केन्द्रित रहेको पनि उल्लेख गरेका छन् । बजारमा चिन्ता बढेसँगै एशियाली अर्थतन्त्रहरू सबैभन्दा संवेदनशील देखिएका छन्, किनकि ती अर्थतन्त्रहरू ऊर्जा आयातमा अत्यधिक निर्भर छन् ।
वैश्विक शेयर बजारमा गिरावट आएको छ। टोकियो, हङकङ, शाङ्घाई, सिङ्गापुर, सिओल, मुम्बई, बैङ्कक, वेलिङ्गटन, मनीला र जकार्ताका बजारहरू सबै घटेका छन् । बजार विशेषज्ञहरूले हर्मुज स्ट्रेट बन्द रहँदा शेयर बजारमा दबाब रहिरहनेछ र ऊर्जा मूल्य उच्च रहिरहने चेतावनी दिएका छन्।
